QCVN 32:2026 có hiệu lực từ 1/7/2027: chuẩn hóa trụ sạc không có nghĩa VinFast phải mở mạng cho hãng khác
Thông tư 61/2026/TT-BCT và QCVN 32:2026/BCT về trụ sạc, trạm sạc xe điện có hiệu lực từ 1/7/2027. Chuyên gia Thế Đạt nói với BNEWS ngày 10/11: quy chuẩn siết an toàn và tương thích kỹ thuật, nhưng không đặt nghĩa vụ buộc chủ trạm phải cho xe hãng khác vào sạc. Kỹ thuật nối được và quyền tiếp cận dịch vụ là hai việc khác nhau.
Trong bài này
Mỗi lần Bộ Công Thương ban hành quy chuẩn về trụ sạc, mạng xã hội lại xuất hiện một kỳ vọng quen thuộc: vậy thì xe BYD, Geely, Mercedes cũng sẽ sạc được ở mọi trạm V-Green? Ngày 10/11, BNEWS đăng cuộc trao đổi với chuyên gia ô tô Thế Đạt để trả lời đúng câu đó.
Thông tư 61/2026/TT-BCT và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 32:2026/BCT về trụ sạc, trạm sạc xe điện có hiệu lực từ 1/7/2027. Đây là mốc pháp lý đã chốt, không phải dự thảo. Nhưng hiệu lực của quy chuẩn kỹ thuật không tự biến thành quyền "cắm xe nào cũng được" tại trạm của doanh nghiệp khác.
Ba tác động thật, và điều quy chuẩn không giải quyết
Theo ông Thế Đạt, quy chuẩn có ba tác động đáng chú ý. Thứ nhất, tạo mặt bằng chung về an toàn và chất lượng, hạn chế rủi ro khi xe điện và trạm sạc ngày càng nhiều nơi công cộng. Thứ hai, mở đường cho dịch vụ sạc chuyên nghiệp hơn, kể cả doanh nghiệp độc lập không gắn với một hãng xe. Thứ ba, củng cố niềm tin người mua, vốn vẫn lo "ra đường biết sạc đâu".
Ông cũng nói thẳng: chuẩn hóa kỹ thuật không giải quyết ngay tình trạng thiếu trạm. Hạ tầng còn phụ thuộc quỹ đất, công suất cấp điện, chi phí đầu tư, hiệu quả khai thác và cơ chế kinh doanh. Quy chuẩn là nền tảng, thị trường vẫn cần người bỏ tiền và vận hành được.
Điều này khớp với thực tế mạng sạc cuối 2026 và các cao tốc còn trống trụ: thiếu trụ không phải vì chưa có QCVN, và có QCVN cũng không tự mọc thêm trụ.
Tương thích kỹ thuật khác quyền vào trạm
Đây là phần nhiều người hiểu nhầm, và cũng là lý do bài BNEWS đáng đọc. Tương thích kỹ thuật nghĩa là thiết bị, xe và hệ thống đáp ứng chuẩn để kết nối, giao tiếp, vận hành an toàn với nhau. Quyền tiếp cận dịch vụ là chuyện kinh doanh: chủ đầu tư trạm có thể cho sạc, hạn chế, hoặc thu phí theo thỏa thuận.
"Một chiếc xe có khả năng kết nối với trụ sạc về mặt kỹ thuật không có nghĩa là chủ sở hữu trụ sạc bắt buộc phải cho xe của hãng khác vào sạc," ông Đạt nói. Quy chuẩn, theo ông, không đặt nghĩa vụ chung buộc VinFast phải mở mạng cho BYD, Geely, Mercedes-Benz hay BMW.
Ở giai đoạn đầu, mạng riêng có thể tạo động lực đầu tư — trường hợp VinFast được nêu như ví dụ hạ tầng hỗ trợ khách hàng, góp phần phổ cập xe điện. Khi thị trường lớn hơn, quá nhiều mạng khép kín làm hẹp lựa chọn: người mua không chỉ xem giá xe mà còn hỏi "tôi sạc được những đâu". Đầu tư trùng lặp ở cùng một khu vực cũng đội chi phí xã hội.
Giải pháp ông Đạt nêu không phải "mở cửa vô điều kiện". Nhà nước nên khuyến khích thị trường sạc độc lập, hợp tác tự nguyện trên cơ sở thương mại: bên đầu tư trạm cho hãng khác dùng, có phí và điều kiện vận hành rõ. Cách này vừa mở lựa chọn cho người dùng, vừa giữ quyền của người đã bỏ tiền xây trụ.
An toàn: trụ sạc không phải ổ cắm gia đình phóng to
Quy chuẩn còn siết an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và bảo dưỡng. Trạm sạc nhanh công suất lớn không được xem như ổ điện thường. Doanh nghiệp phải bảo đảm chất bị, kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ. Chủ đầu tư và ban quản lý chung cư, bãi đỗ phải tính khả năng cấp điện, thiết kế công trình và phương án PCCC, không lắp tùy tiện vì nhu cầu tăng. Người dùng chọn thiết bị đúng khuyến cáo, không tự cải tạo điện hay dùng bộ chuyển đổi không bảo đảm an toàn.
Cơ quan quản lý, theo ông, cần kiểm tra, hướng dẫn lắp tại chung cư, bãi đỗ, công trình hiện hữu, và phân định trách nhiệm khi sự cố: chủ đầu tư, đơn vị quản lý, nhà cung cấp trạm, người sử dụng.
Nếu bạn ở chung cư đang chờ trụ sạc, bài này không hứa là tháng 7/2027 mọi hầm xe sẽ có trụ, cũng không hứa xe bạn sẽ sạc được ở mạng đóng của hãng khác. Nó hứa một mặt bằng kỹ thuật và an toàn chặt hơn. Còn cửa vào từng mạng, như tôi vẫn nhắc khi viết về Type 2 và CCS2, vẫn là chuyện cổng, tài khoản, và chính sách của chủ trạm.
Nguồn tham khảo
Số liệu đối chiếu tại thời điểm viết. Bài do Ban biên tập EVFast tổng hợp, phân tích và viết lại bằng giọng của chúng tôi.
