Phó thủ tướng: khuyến khích xe xanh, nhưng không được bắt buộc dân phải chuyển sang xe điện
Ngày 5/11, Văn phòng Chính phủ truyền đạt chỉ đạo của Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc: chính sách phải khuyến khích người dân, doanh nghiệp chuyển sang phương tiện xanh, không được quy định bắt buộc hay lộ trình buộc dùng xe thuần điện.
Trong bài này
Mỗi lần Hà Nội hay TP.HCM bàn vùng phát thải thấp, lại có người sợ sẽ bị "cấm xe xăng, bắt mua xe điện" trong một sớm một chiều. Ngày 5/11, Văn phòng Chính phủ truyền đạt chỉ đạo của Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, và câu chữ ở đây đáng đọc chậm: khuyến khích thì được, bắt buộc thì không.
Chỉ đạo này gắn với việc hoàn thiện Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải và Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong giao thông vận tải. Bộ Xây dựng được giao chủ trì, và các dự thảo phải trình Thủ tướng trước ngày 15/11.
Điều được phép, và điều không được viết vào chính sách
Phó thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng xây dựng các giải pháp đồng bộ, khuyến khích người dân, doanh nghiệp chủ động chuyển sang phương tiện giao thông xanh, phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và hạ tầng giao thông.
Các chính sách không được quy định bắt buộc, hoặc đưa ra lộ trình mang tính bắt buộc, đối với chủ phương tiện, người dân, doanh nghiệp phải chuyển sang sử dụng xe thuần điện, phương tiện giao thông xanh, nhất là phương tiện cơ giới đường bộ.
Nói thẳng: nhà nước có thể dùng ưu đãi, tuyên truyền, đầu tư hạ tầng để kéo người sang xe xanh. Nhà nước không được viết một mốc rồi buộc mọi người, mọi doanh nghiệp phải bỏ xe xăng, mua xe điện.
Bộ Xây dựng còn phải tiếp thu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc họp ngày 2/11 về logistics, giải trình đầy đủ ý kiến thành viên Chính phủ, và tránh trùng lặp với Chiến lược phát triển ngành logistics.
Việc này khác gì với đề án của các thành phố?
VnExpress nhắc rằng Hà Nội và TP.HCM đã xây kế hoạch thúc đẩy giao thông xanh, trong đó có vùng phát thải thấp nhằm hạn chế phương tiện gây ô nhiễm. Đó là kiểm soát lưu thông theo khu vực và theo lộ trình, không tự động đồng nghĩa với việc cả nước bị buộc mua xe điện.
Hà Nội đang thí điểm vùng phát thải thấp từ 1/7 đến hết năm 2026 tại hai khu vực thuộc phường Hoàn Kiếm. Giai đoạn đầu, thành phố chưa cấm xe máy chạy xăng, mà khuyến khích xe ôm công nghệ hạn chế hoạt động tại khu vực thí điểm. Với xe cá nhân, Hà Nội khuyến khích hạn chế mô tô sản xuất, nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy trước năm 2016, đồng thời vận động chuyển sang phương tiện xanh hoặc giao thông công cộng. Chi tiết đủ bộ đã có trong bài vùng phát thải thấp Vành đai 1.
TP.HCM đang xây dựng lộ trình và vùng phát thải thấp. Theo dự thảo được VnExpress dẫn: từ 1/1/2028 đến hết 2029, vùng này áp tại lõi trung tâm và Thủ Thiêm; từ 2030 mở rộng ra toàn bộ khu vực trong Vành đai 2. Xe buýt nội tỉnh dự kiến dùng năng lượng sạch từ 2027. Ô tô, mô tô và xe gắn máy của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, khi đầu tư mới hoặc đến hạn thay thế, cũng phải đáp ứng yêu cầu này. Từ 2030, taxi và xe công nghệ hai bánh phải dùng năng lượng sạch. Đến 2045, thành phố đặt mục tiêu toàn bộ phương tiện trên địa bàn dùng năng lượng sạch, kể cả phương tiện đặc thù.
Các mốc của TP.HCM đang ở dạng dự thảo, và còn được nêu khác nhau giữa các bản lấy ý kiến, như sẽ thấy trong bài lộ trình vùng phát thải thấp TP.HCM. Chúng chưa phải lệnh cấm toàn quốc.
Người đang đi xe xăng, và người đã mua xe điện, nên đọc gì?
Nếu bạn đang lo bị buộc đổi xe trong năm nay, chỉ đạo ngày 5/11 nói điều ngược lại ở cấp Trung ương: không được viết lộ trình bắt buộc dân phải dùng xe thuần điện. Nếu bạn đã mua xe điện, điều này không làm mất các ưu đãi đang có, như trước bạ 0% đến hết 2030.
Còn các thành phố vẫn có thể siết khí thải, hạn chế xe cũ vào một số khu vực, và hỗ trợ người đổi xe. Đó là "khuyến khích cộng kiểm soát lưu thông", không phải một đạo luật buộc cả nước lên xe điện trong một sớm một chiều. Hãy theo từng đề án đã ban hành hay mới ở dạng dự thảo, đừng để tin đồn "sắp cấm xe xăng toàn quốc" quyết định hộ mình.
Nguồn tham khảo
Số liệu đối chiếu tại thời điểm viết. Bài do Ban biên tập EVFast tổng hợp, phân tích và viết lại bằng giọng của chúng tôi.
