Vùng phát thải thấp TP.HCM: các mốc 2027–2045 vẫn là dự thảo, mức hỗ trợ 20 triệu chưa phải tiền đang phát
Các bản dự thảo đề án LEZ của TP.HCM nêu mốc khác nhau. VnExpress tháng 11 dẫn thí điểm lõi trung tâm và Thủ Thiêm từ 2028, mở rộng Vành đai 2 năm 2030, mục tiêu 2045. Dự thảo lấy ý kiến tháng 8 đề xuất hỗ trợ hộ nghèo tới 20 triệu đồng/xe, hộ cận nghèo 14 triệu.
Trong bài này
TP.HCM sẽ có vùng phát thải thấp, điều này gần như không còn là tin đồn. Điều dễ sai là lấy một mốc trong dự thảo rồi coi như đã có hiệu lực, hoặc lấy mức hỗ trợ 20 triệu đồng rồi xếp hàng chờ nhận. Các bản lấy ý kiến không trùng hết ngày tháng. Chừng nào HĐND thành phố chưa thông qua, mọi con số dưới đây chỉ là phương án.
Những mốc đang được nói tới, và chỗ chúng lệch nhau
Theo dự thảo được VnExpress dẫn ngày 5/11: từ 1/1/2028 đến hết 2029, vùng phát thải thấp áp tại lõi trung tâm và Thủ Thiêm; từ 2030, phạm vi mở rộng ra toàn bộ khu vực trong Vành đai 2. Xe buýt nội tỉnh dự kiến dùng năng lượng sạch từ 2027. Ô tô, mô tô, xe gắn máy của cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập, khi đầu tư mới hoặc đến hạn thay thế, cũng phải đáp ứng yêu cầu này. Từ 2030, taxi và xe công nghệ hai bánh phải dùng năng lượng sạch. Đến 2045, thành phố đặt mục tiêu toàn bộ phương tiện trên địa bàn dùng năng lượng sạch, kể cả phương tiện đặc thù.
Báo Xây dựng ngày 10/11, cũng thuật dự thảo đề án, viết rằng thành phố dự kiến thí điểm LEZ tại lõi trung tâm và Khu đô thị mới Thủ Thiêm từ năm 2027, mở rộng từ năm 2029, các khu vực còn lại hoàn thành vào năm 2040. Đề án yêu cầu đầu tư trạm sạc, tủ đổi pin và hạ tầng cho xe năng lượng sạch.
Hai bài, hai cách nêu mốc thí điểm (2027 hoặc 2028) và mốc hoàn thành (2040 hoặc 2045). Đó chính là lý do không nên lấy một cột mốc đi truyền miệng.
Dự thảo lấy ý kiến tháng 8, được Dân trí tường thuật ngày 28/8, vẽ hai vùng: LEZ 1 gồm trung tâm hiện hữu và Thủ Thiêm, 15,6 km²; LEZ 2 trùng vành đai hạn chế xe tải vào nội đô, 280 km². Tổng kinh phí dự kiến hơn 10.000 tỷ đồng. Lộ trình trong bản này cũng khác: 2026 để chuẩn bị, 2027–2028 vận hành cả hai vùng, xe buýt ở LEZ 1 chuyển xanh từ tháng 1/2027; từ tháng 1/2028 taxi và xe hợp đồng dưới 9 chỗ phải đạt khí thải mức 5, ô tô cá nhân mức 4, 100% xe ôm công nghệ dùng điện hoặc năng lượng xanh; từ tháng 1/2029 mở rộng sang LEZ 2, xe máy cá nhân trong vùng phải đạt mức 3, rồi hướng tới xe xanh từ năm 2035.
Mức hỗ trợ trong dự thảo tháng 8, chưa phải tiền đang chi
Dân trí dẫn đề xuất: hộ nghèo được hỗ trợ 20 triệu đồng/xe, hộ cận nghèo 14 triệu đồng/xe khi chuyển đổi phương tiện. Chủ xe máy được hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ phí kiểm định khí thải lần đầu, từ 1/7/2027 đến hết 31/12/2028, tương đương 100.000 đồng/xe, dự kiến 377,9 tỷ đồng cho 3,7 triệu xe.
Hộ thông thường được đề xuất hỗ trợ 100% lệ phí trước bạ và phí đăng ký khi mua xe máy điện mới, tương ứng 1,77 triệu đồng/xe. Thành phố dự kiến hỗ trợ 2,04 triệu xe, kinh phí 3.767 tỷ đồng. Với ô tô, đề xuất hỗ trợ 100% phí đăng ký xe mới, tương ứng 14 triệu đồng/xe; hỗ trợ 50% phí cấp mới đăng ký với ô tô hybrid sạc ngoài, tương ứng 7 triệu đồng/xe, cho 48.311 xe, ước tính 554,4 tỷ đồng.
Ở đặc khu Côn Đảo, nhóm tư vấn đề xuất hỗ trợ 100% chi phí mua xe máy điện cho hộ thông thường, tối đa không quá 18,5 triệu đồng, lấy xe VinFast Evo NEO làm phương tiện tham chiếu. Xã đảo Thạnh An (huyện Cần Giờ cũ) được đề xuất hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng khi chuyển sang xe máy điện. Tài xế chở khách và giao hàng bằng xe máy ở ngoài vùng phát thải thấp được nêu mức 5 triệu đồng/xe nếu chuyển đổi đến hết 2029.
Tính đến tháng 5, dự thảo nêu trong khu vực LEZ 2 có khoảng 2.314 trụ sạc và 1.718 tủ đổi pin, và cần bổ sung thêm trụ sạc cùng tủ đổi pin theo hướng xã hội hóa.
Cách đọc cho đúng, trước khi kể lại cho người khác
Tất cả các mức tiền trên đến từ dự thảo lấy ý kiến tháng 8, không nằm trong chỉ đạo nghiên cứu hỗ trợ công nhân tuần này. Chỉ đạo ấy, cùng việc Sở Tài chính đang tính cơ chế, được viết ở bài TP.HCM nghiên cứu hỗ trợ công nhân.
Nếu bạn ở lõi trung tâm, Thủ Thiêm, hay chạy xe ôm công nghệ, hãy theo bản chính thức khi được ban hành, vì mốc 2027 hay 2028 chưa thống nhất. Nếu bạn nghe "hỗ trợ 20 triệu", hãy hỏi lại đó là đề xuất cho hộ nghèo trong bản tháng 8, hay đã thành nghị quyết. Chưa thành nghị quyết thì chưa có tiền.
Chỉ đạo cấp Trung ương cũng nói rõ: khuyến khích xe xanh, không được bắt buộc dân phải chuyển sang xe thuần điện. Chi tiết ở bài Phó thủ tướng: không áp đặt. Vùng phát thải thấp là công cụ kiểm soát lưu thông theo khu vực, vẫn phải đi trong khuôn khổ ấy.
Nguồn tham khảo
- VnExpress – Phó thủ tướng: Không áp đặt chuyển đổi sang xe điện
- Báo Xây dựng – TP.HCM chuẩn bị siết khí thải xe máy, tính toán chính sách hỗ trợ người dân
- Dân trí – Dự kiến lộ trình lập vùng phát thải thấp và mức hỗ trợ mua xe điện ở TPHCM
Số liệu đối chiếu tại thời điểm viết. Bài do Ban biên tập EVFast tổng hợp, phân tích và viết lại bằng giọng của chúng tôi.
